30, September 2026

શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાના મૂલ્યો અને ચારિત્ર્ય ઘડતર: ધોરણ ૬ થી ૮ ના વિદ્યાર્થીઓ પર એક સર્વે આધારિત ગહન અભ્યાસ

VOLUME-9; ISSUE-9; SEPT-2026

Author(s): PATEL VINITKUMAR KANTILAL

Authors Affiliations:

મદદનીશ શિક્ષક, ગઢોડા પ્રાથમિક શાળા,

તા. હિંમતનગર, જિ. સાબરકાંઠા.

DOIs:10.2018/SS/202609010     |     Paper ID: SS202609010


Abstract
Keywords
Cite this Article/Paper as
References
સંશોધનનો ટૂંકસાર (Abstract Summary): વર્તમાન ૨૧મી સદીના ડિજિટલાઇઝેશન અને તકનીકી યુગમાં કિશોરાવસ્થાના વિદ્યાર્થીઓમાં નૈતિક મૂલ્યોનું સ્ખલન, એકાગ્રતાનો અભાવ અને પરીક્ષા લક્ષી તણાવ ગંભીર ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. આ અભ્યાસમાં ધોરણ ૬ થી ૮ (વયજૂથ ૧૧ થી ૧૪ વર્ષ) ના વિદ્યાર્થીઓમાં શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા આધારિત મૂલ્ય શિક્ષણની પ્રાસંગિકતા તપાસવામાં આવી છે. મુખ્ય તારણો અને પદ્ધતિ (Key Methodology & Findings): ૧. સર્વેક્ષણ પદ્ધતિ: આ સંશોધનમાં ૬૦ અનુભવી શિક્ષકો અને ૪૦ જાગૃત વાલીઓ સહિત એકંદર ૧૦૦ ઉત્તરદાતાઓ પાસેથી ૨૫ પ્રશ્નો ધરાવતી સંરચિત પ્રશ્નાવલી (Structured Questionnaire - Likert Scale) દ્વારા પ્રાથમિક માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી છે. ૨. પરિણામો: ૯૦% થી વધુ શિક્ષકો અને વાલીઓ સ્વીકારે છે કે ગીતાનો 'નિષ્કામ કર્મ' નો સિદ્ધાંત બાળકોને પરીક્ષાના તણાવમાંથી મુક્ત કરવામાં અને 'સ્થિતપ્રજ્ઞતા' ના ગુણો સંવેગાત્મક સંતુલન જાળવવામાં અત્યંત અસરકારક નીવડે છે. ૩. NEP 2020 સાથે સુસંગતતા: પ્રસ્તુત સંશોધન રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ ૨૦૨૦ (NEP 2020) ની 'ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા' (Indian Knowledge Systems - IKS) ની ભલામણો સાથે પૂર્ણપણે સુસંગત છે અને વ્યાવહારિક શિક્ષણ પદ્ધતિના સૂચનો પૂરા પાડે છે.
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા, મૂલ્ય શિક્ષણ, ચારિત્ર્ય ઘડતર, ધોરણ ૬ થી ૮, સર્વેક્ષણ, નિષ્કામ કર્મ, સ્થિતપ્રજ્ઞતા, NEP 2020

પટેલ વિનીતકુમાર કાન્તિલાલ (2026); શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાના મૂલ્યો અને ચારિત્ર્ય ઘડતર: ધોરણ ૬ થી ૮ ના વિદ્યાર્થીઓ પર એક સર્વે આધારિત ગહન અભ્યાસ, Shikshan Sanshodhan : Journal of Arts, Humanities and Social Sciences,      ISSN(o): 2581-6241,  Volume – 9,   Issue –  9,  Available on –   https://shikshansanshodhan.researchculturesociety.org/

૧૨. સંદર્ભ ગ્રંથ સૂચિ (References)

૧. શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા (મૂળ સંસ્કૃત શ્લોક અને ભાષાંતર સાથે). ગોરખપુર: ગીતા પ્રેસ.

૨. માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રાલય. (૨૦૨૦). રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 (NEP 2020). નવી

દિલ્હી: શિક્ષણ મંત્રાલય, ભારત સરકાર.

૩. ગુજરાત રાજ્ય પાઠ્યપુસ્તક મંડળ. (૨૦૨૩). ધોરણ ૬ થી ૮ ના  સામાજિક વિજ્ઞાન, ગુજરાતી    

    અને સર્વાંગી શિક્ષણ(શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાનાં  મૂલ્યો અને સિદ્ધાંતો ) પાઠ્યપુસ્તકો.

ગાંધીનગર: જી.એસ.ટી.બી.

૪. શર્મા, આર. કે. (૨૦૧૮). આધુનિક શિક્ષણ પદ્ધતિ, મૂલ્ય શિક્ષણ અને બાળ મનોવિજ્ઞાન.

અમદાવાદ: ગુર્જર ગ્રંથરત્ન કાર્યાલય.

૫. પટેલ, એમ. કે. (૨૦૨૧). ૨૧મી સદીમાં શિક્ષણ અને ભારતીય મૂલ્ય પરંપરા. વડોદરા:

યુનિવર્સિટી ગ્રાંથ નિર્માણ બોર્ડ.

૬. જોશી, બી. એલ. (૨૦૧૯). ભગવદ્ ગીતા અને માનવ મનોવિજ્ઞાન: એક શૈક્ષણિક દ્રષ્ટિકોણ. નવી દિલ્હી: નેશનલ પબ્લિશિંગ હાઉસ.

૭. NCERT. (૨૦૦૫). National Curriculum Framework (NCF 2005) – Education for Human Values. New Delhi: NCERT.

૮. Chakraborty, S. K. (૧૯૯૯). Values and Ethics for Organizations: Theory and Practice. New Delhi: Oxford University Press.

Download Full Paper

Download PDF No. of Downloads:0 | No. of Views: 24