26, February 2026

अद्वैतवेदान्तदर्शनम् आदिशङ्करस्य तात्त्विकचिन्तनस्य विवेचनम्

VOLUME-9; ISSUE-2; FEB-2026

Author(s): Dr. Lathakumary. P. C

Authors Affiliations:

Associate professor, Department of Sanskrit, St. Thomas College, Kozhenchery. P. O, Pathanamthitta

DOIs:10.2018/SS/202602012     |     Paper ID: SS202602012


Abstract
Keywords
Cite this Article/Paper as
References

अयं शोधप्रबन्धः अद्वैतवेदान्तदर्शनस्य मूलसिद्धान्तानां विस्तृतं विवेचनं प्रस्तौति। आदिशङ्कराचार्येण प्रतिपादितं ब्रह्मैकत्वसिद्धान्तं केन्द्रीकृत्य, अयं प्रबन्धः तत्त्वमीमांसायाः, ज्ञानमार्गस्य, मायावादस्य, जीवब्रह्मैक्यस्य च गहनं परीक्षणं करोति। उपनिषत्सु, ब्रह्मसूत्रेषु, भगवद्गीतायां च निहितानि मूलसिद्धान्तानि विश्लेष्य, शङ्करभाष्ये तेषां व्याख्यानानि च समीक्ष्य, अद्वैतदर्शनस्य दार्शनिकीं गहनतां प्रकाशयति। द्वैतवेदान्तेन, विशिष्टाद्वैतेन च सह तुलनात्मकं विश्लेषणं कृत्वा, अद्वैतस्य विशिष्टतां प्रतिपादयति। अस्मिन् प्रबन्धे शाङ्करस्य पद्धतेः वैशिष्ट्यम्, तस्य तार्किकी संगतिः, तत्त्वमीमांसायां तस्य योगदानं च प्रदर्श्यन्ते। भारतीयदर्शनपरम्परायां अद्वैतवेदान्तस्य स्थानं सुप्रतिष्ठितं करोति अयं शोधः।

अद्वैतवेदान्तम्, आदि शङ्कराचार्यः, ब्रह्मैकत्वम्, मायावादः, जीवब्रह्मैक्यम्, निर्गुणब्रह्म, महावाक्यानि, ज्ञानमार्गः, तत्त्वमीमांसा, उपनिषत्सु दर्शनम्

Dr. Lathakumary. P. C (2026); अद्वैतवेदान्तदर्शनम् आदिशङ्करस्य तात्त्विकचिन्तनस्य विवेचनम्, Shikshan Sanshodhan : Journal of Arts, Humanities and Social Sciences,      ISSN(o): 2581-6241,  Volume – 9,   Issue –  2,  Available on –   https://shikshansanshodhan.researchculturesociety.org/

  1. आदि शङ्कराचार्य. ब्रह्मसूत्रभाष्यम्. संपा. वासुदेव शास्त्री अभ्यङ्कर. पुणे: आनन्दाश्रम संस्कृत ग्रन्थावली, १९१२.
  2. बृहदारण्यकोपनिषद्. शाङ्करभाष्यसहिता. संपा. वासुदेव शर्मा. वाराणसी: चौखम्बा विद्याभवन, २०००.
  3. आदि शङ्कराचार्य. उपदेशसाहस्री. संपा. जगदीश शास्त्री. दिल्ली: मोतीलाल बनारसीदास, १९९४.
  4. आदि शङ्कराचार्य. विवेकचूडामणिः. संपा. स्वामी माधवानन्द. कलकत्ता: अद्वैताश्रमः, १९५२.
  5. आदि शङ्कराचार्य. अपरोक्षानुभूतिः. संपा. स्वामी विमुक्तानन्द. कलकत्ता: अद्वैताश्रमः, १९३८.
  6. छान्दोग्योपनिषद्. शाङ्करभाष्यसहिता. संपा. वासुदेव शर्मा. वाराणसी: चौखम्बा विद्याभवन, १९९८.
  7. तैत्तिरीयोपनिषद्. शाङ्करभाष्यसहिता. संपा. वासुदेव शर्मा. वाराणसी: चौखम्बा विद्याभवन, १९९७.
  8. माण्डूक्योपनिषद्. गौडपादकारिकासहिता. शाङ्करभाष्यसहिता. संपा. वासुदेव शर्मा. वाराणसी: चौखम्बा विद्याभवन, १९९९.
  9. बादरायण. ब्रह्मसूत्राणि. शाङ्करभाष्यसहितानि. संपा. वासुदेव शास्त्री अभ्यङ्कर. पुणे: आनन्दाश्रम संस्कृत ग्रन्थावली, १९१२.
  10. भगवद्गीता. शाङ्करभाष्यसहिता. संपा. वासुदेव शर्मा. वाराणसी: चौखम्बा विद्याभवन, २००१.

टीकाग्रन्थाः

  1. गौडपादाचार्य. माण्डूक्यकारिका. संपा. विद्यासागर शास्त्री. वाराणसी: चौखम्बा संस्कृत सीरीज, १९६९.
  2. पद्मपादाचार्य. पञ्चपादिका. संपा. सुब्रह्मण्य शास्त्री. मद्रास: केशिग्रामेश्वर मन्दिरम्, १९५८.
  3. वाचस्पति मिश्र. भामती. ब्रह्मसूत्रशाङ्करभाष्ये टीका. संपा. राम शास्त्री तैलङ्ग. बम्बई: निर्णयसागर प्रेस, १९३८.
  4. सुरेश्वराचार्य. नैष्कर्म्यसिद्धिः. संपा. जगदानन्द शास्त्री. इलाहाबाद: वोहरा ट्रस्ट, १९४२.
  5. मण्डन मिश्र. ब्रह्मसिद्धिः. संपा. सञ्जुक्ता गुप्ता. दिल्ली: मोतीलाल बनारसीदास, १९६८.

आधुनिकग्रन्थाः

  1. Chari, S.M. Srinivasa. Advaita and Viśiṣṭādvaita: A Study Based on Vedānta Deśika’s Śatadūṣaṇī. Delhi: Motilal Banarsidass, 1994.
  2. Dasgupta, Surendranath. A History of Indian Philosophy. Vol. 2. Cambridge: Cambridge University Press, 1932.
  3. Deutsch, Eliot. Advaita Vedānta: A Philosophical Reconstruction. Honolulu: University of Hawaii Press, 1969.
  4. Hiriyanna, M. Outlines of Indian Philosophy. London: George Allen & Unwin Ltd., 1932.
  5. Mayeda, Sengaku. A Thousand Teachings: The Upadeśasāhasrī of Śaṅkara. Albany: State University of New York Press, 1992.
  6. Nakamura, Hajime. A History of Early Vedānta Philosophy. Translated by Trevor Leggett et al. Delhi: Motilal Banarsidass, 1983.
  7. Olivelle, Patrick. The Early Upaniṣads: Annotated Text and Translation. New York: Oxford University Press, 1998.
  8. Potter, Karl H. Advaita Vedānta up to Śaṃkara and His Pupils. Princeton: Princeton University Press, 1981.
  9. Radhakrishnan, Sarvepalli. Indian Philosophy. Vol. 2. London: George Allen & Unwin Ltd., 1927.
  10. Rambachan, Anantanand. The Limits of Scripture: Vivekananda’s Reinterpretation of the Vedas. Honolulu: University of Hawaii Press, 1994.

Download Full Paper

Download PDF No. of Downloads:5 | No. of Views: 21